HPV ve Kanser İle İlişkisi

HPV (human papilloma virüs) çok fazla tiplerden oluşmuş bir virüs gurubudur. Her bir virüs gurubu tipini gösteren bir numarayla adlandırılır.

Bir çok HPV tipi kol,bacak,el,ayak ve göğüs cildinde siğillere sebep olur.Bazı tipleri yalnızca mukozalarda bulunur. Bu mukozalar dışa açılan, cilde doğru sınırı bulunan ağız ,boğaz anüs , vajina gibi bölgelerdeki mukozalardır. Mukozalarda bulunan HPV tipleri deride yaşamazlar.Bunlar bazen genital HPV olarak da adlandırılır. Bu makalede genital HPV den bahsedeceğiz. Genital HPV; HIV ya da Herpes virüsüyle aynı değildir.

Düşük Riskli HPV Tipleri
Bazı tip HPV ler hem kadın ve hem erkekte genital bölgede ve anüste veya çevresinde siğillere neden olur. Bu virüsler kadınlarda rahim ağzında ve vajinada da siğillere sebep olur.Bu tip HPV ler nadiren kansere neden olur. Bu nedenle düşük riskli HPV ler olarak adlandırılır.

Yüksek Riskli HPV ler
Diğer bazı tip genital HPV ler hem kadında ,hem erkekte kanserle bağlantılıdır.Bu tip HPV ler kansere neden olabildiğinden yüksek riskli olarak adlandırılır. Bu virüs nedeniyle hücreler kanser öncesi (prekanseröz) ve kanser gelişimi sürecine girerler. En yaygın yüksek riskli tipler HPV 16 ve 18 dir.

HPV infeksiyonu çok yaygındır. Çoğu kişide vücut kendiliğinden enfeksiyondan ve virüsten arınabilir. Fakat bazen enfeksiyon kendiliğinden geçmez.Kronik,uzun süreli enfeksiyon ya da özellikle yüksek riskli virüs varsa zamanla kanser sebebi olabilir.

HPV KİŞİYE NASIL BULAŞIR?
HPV bir kişiden diğer kişiye seks sırasında geçebilir. Özellikle en önemli yayılma yolu vajinal,anal ve oral seks’tir.

Virüsü şu durumlarda almazsınız:

*Tuvalette oturma,
*Sarılma ve el tutuşma,
*Yüzme havuzları ya da kaplıcalar,
*Ailede bir kişide virüs olması,
*Yemek paylaşılması veya mutfak eşyasının ortak kullanımı,
*Temizlik kutallarına uymama.

Virüsü şu durumlarda alabilirsiniz;

*Yıllar önce yapılmış olan seksten alınmış olunabilir.
*Herhangi bir belirti , lezyon yoksa bile virüs mevcut olabilir.

HPV ENFEKSİYONU İLE BAĞLANTILI KANSERLER

Servikal Kanser (Rahim Ağzı Kanseri);

Rahim ağzı kanseri kadınlarda HPV infeksiyonunun sebep olduğu çok önemli bir sağlık sorunudur. Yaklaşık olarak bütün rahim ağzı kanserlerinin sebebi HPV dir.

Servikal kanser erken teşhis edilebilir, hatta rutin tarama metotlarıyla önlenebilir. PAP testler (Servikal smeer) HPV infeksiyonunun sebep olduğu hücre değişimini aramak ve tespit etmek için kullanılır. HPV testi infeksiyonun kendisinin varlığını tespit etmek için kullanılır.

Rahim ağzı kanseri aşılarla ve düzenli tarama testleriyle önlenebilir. ABD de servikal kanserli hastaların yarısından fazlası hiç PAP test yaptırmamış ya da çok seyrek yaptırmış olan kadınlardır.

Vulva Kanseri;
HPV vulva (kadınların genital organının dış kısımda olan bölümü ) kanserine de neden olabilir. Rahim ağzı kanserinden çok daha az oranda görülür. Fiziksel muayene dışında standart bir tarama testi yoktur.

Vajinal Kanser;
Çoğu vajinal kanserde HPV enfeksiyonu vardır. Çoğu prekanseröz (kanser öncesi) lezyonlarda da HPV vardır,bu lezyonlar kanser oluşmadan önce uzun yıllardan beri bulunabilir. Prekanseröz lezyonlar PAP test sırasında görülebilir, aynı test bu lezyonlara da uygulanabilir. Bu prekanseröz lezyonlar kanser oluşmadan önce bulunabildiyse tedavi edilebilirler ve kansere dönüşümü önlenebilir.

Penis Kanseri;
Erkeklerde HPV penis kanserine sebep olabilir. Çoğunlukla HIV (AİDS virüsü) ile birlikte olabilir ve erkeklerde eşcinsel ilişkilerde görülebilir. Penis kanserinin erken teşhisinde standart tarama testi yoktur. Hemen hemen tüm penis kanserleri sünnet derisi civarında gelişir ve erkenden görülebilir.

Anal Kanser (Anüs-Makat kanseri);
HPV kadın ve erkeklerde yaklaşık tüm anüs kanserlerinin (squamoz tip) sebebidir. Eşcinsel erkeklerde HIV (AİDS) virüsüyle birlikte görülmesi daha yaygındır. Tarama testlerinin rutin olarak yapılması önerilmez. Bazı yazarlar yüksek riskli ve virüsü olan hastalarda rahim ağzı kanser taramasında kullanılan PAP test gibi anal sitoloji testinin yapılmasını önermektedirler. Anal kanser için yüksek riskli olanlar ; eşcinsel seks yapan erkekler, servikal veya vulvar kanseri olan kadınlarla seks yapanlar, HIV pozitif kişilerle seks yapanlar ve organ transplantasyonu olan kişilerle seks yapanlar.

Ağız Ve Boğaz Kanseri;
Ağız ve boğaz kanserli kadın ve erkeklerde HPV bulunmuştur. HPV ile ilgili boğaz kanseri boğazın arka tarafında ,bademciklerin tabanına yakın yerleşimlidir. Bu tip HPV ile ilgili boğaz kanseri erkeklerde sıktır. Bu kanseri erken tespit etmek için standart bir tarama testi yoktur. Yine de diş hekimleri,doktor,diş hijyenistlerinin rutin muayeneleri sırasında erken tespit edilebilirler.

HPV ENFEKSİYONU ÖNLENEBİLİR Mİ?
HPV virüsünün tüm tiplerine karşı korumanın bir yolu yoktur. Fakat enfeksiyon bulaşma ihtimali azaltılabilir. Ayrıca en sık genital siğil ve kanser yapan tiplerine karşı gençleri korumaya yönelik aşılar kullanılabilir.

HPV enfeksiyonundan kaçınma:
HPV bir kişiden diğerine hastalıklı (HPV bulunan) bölgesiyle temas etmesi ile geçer. Ayrıca HPV li kişilerle yapılan vajinal, oral ve anal seks ile yayılabilir. Bulaşabilmesi için HPV li ciltle ciltten cilde temas olması gerekir. Aynı kişinin vücudunun bir bölgesinden diğer bölgesine de temas yoluyla bulaşma olabilir. Enfeksiyon rahim ağzından başlayıp vajina ve vulvaya yayılabilir. Tam açıklık getirilemeyen diğer bazı bulaşma yolları olabilir, örneğin seks oyuncaklarının ortak kullanılması enfeksiyonun yayılmasına sebep olabilir.

Anal ve genital HPV enfeksiyonundan korunmanın tek yolu HPV li başka bir kişiyle temas etmemektir. HPV nin yıllarca herhangi bir işaret,lezyon,belirti olmadan dokuda mevcut olabileceği hatırlanmalıdır. Kişi hiç bilmeksizin ve fark etmeden, her hangi bir belirti olmadan virüsü alabilir ve başkasına geçirebilir.

Kadınlarda HPV:
Kadınlarda HPV enfeksiyonu çoğunlukla gençlerde olur.30 yaşından sonra daha az görülür.Bazı seksüel davranışlar genital HPV enfeksiyon riskinin artmasına sebep olur:

*Erken yaşlarda seks yaşamının başlaması,
*Çok sayıda partner olması,
*Kadının partnerinin çok sayıda partneri olması.
*Sünnetsiz erkekle seks yapmak
*Geç yaşta seks yaşamının başlaması, birden fazla partnerinin olmaması ya da partnerinin tek eşli olması HPV virüs enfeksiyon riskini azaltır.

Erkeklerde HPV
Belli başlı risk faktörü genital HPV si olan bir partnerin olmasıdır. Sünnet olmamış erkeklerde daha sık HPV bulaşması ve karşı tarafa bulaştırması beklenir. Sünnet olmuş erkeklerde HPV bulaşması ve dokuya yerleşme riski daha azdır. Bu sebep tam açıklanamamıştır. Sünnet tamamen HPV enfeksiyonundan korumaz, sünnetli olan ve HPV yi alan, bulaştıran erkekler vardır.

Kondom (Prezervatif) Kullanımı
Kondom HPV ye karşı tam olarak önlemez, kısmi koruma sağlar. Kondom kullanan erkekler HPV virüsünü daha az alırlar ,partnerine daha nadir bulaştırırlar.

Kondom her sekste tam ve doğru olarak kullanılmalıdır. Yine de genital bölge ve anüsteki tüm virüslü alanların cildini örtemediğinden tam olarak koruyamaz. Kondom HPV virüsüne , HIV virüsüne, cinsel yolla bulaşan diğer hastalıklara ve gebeliğe karşı kısmi koruma sağlar.Her seks aktivitesinden önce yeni bir kondom kullanılmalıdır, seks bitinceye kadar bulundurulmalıdır.

HPV Aşısı
HPV virüsünün bazı tipleri ile enfeksiyonu önlemeye yönelik aşılar vardır.Tüm aşı tipleri HPV 16 ve 18 e (en sık rahim ağzı kanseri yapan HPV tipleri) karşı korur. Bazı aşılar ise diğer HPV tiplerine örneğin genital siğilleri yapan tiplere karşı da korur.

Hem erkek hem kadınlara yönelik aşılar vardır.Bu aşılar yalnızca enfeksiyondan korumayı sağlayabilir. Mevcut enfeksiyonu tedavi etmezler.En çok önerilen fikir aşının 11 veya 12 yaşından önce yapılmasıdır.

HPV TESTİ
HPV testi yalnızca kadınlarda rahim ağzı HPV enfeksiyonunu bulmak için yapılması önerilir. Belirli bir yaş sonrası ve PAP testinde bazı şüpheli bulgular bulunduğunda servikal kanser varlığının tespitinde HPV testi faydalı olabilir.

*Penis,vulva,ağız ve boğaz HPV enfeksiyonlarında HPV testi yapılması uygun değildir.
*Yalnızca HPV varlığının kontrolü olsun diye yapılmaz.

American Cancer Society önerisine göre 30-65 yaş arası kadınlarda HPV testi ve PAP smeer testinin ikisi birden her 5 yılda bir yapılmalıdır. Diğer bir öneri ise her 3 yılda bir yalnızca PAP smeer testi yapılmalı. HPV nin sebep olduğu hücre değişiklikleri (kanserleşmeye gidiş) bulunduğunda HPV virüsü bulunmayabilir.

HPV VE HPV İLE İLGİLİ HASTALIKLARIN TEDAVİSİ

HPV nin kendisinin tedavisi yok. Ancak HPV nin sebep olduğu hücre değişikliklerinin tedavisi var.

Kanser erken aşamada, küçükken ve yayılma yapmadan önce tespit edildiğinde çok daha kolay tedavi edilebilir. Bazı kanser tarama testleri HPV nin neden olduğu hücre değişikliklerini bulabilir ve bu değişiklikler kanserleşmeden önce tedavi edilebilir.

Görülebilir genital siğiller önerilen ilaçlarla ve bazı tekniklerle tedavi edilebilir.

Önlemek her zaman tedaviden daha iyidir. Kişinin HPV enfeksiyon riskini azaltacak önlemler vardır.

ÖZETLE HPV:
*HPV çok yaygın bir virüstür.Hayatının bir döneminde seks yapmış kadın ve erkeklerin çoğu HPV virüsünü almıştır, fakat çoğu kişide tedavi olmaksızın geçer.
*HPV nin tedavisi yoktur.
*HPV almış olmanız kanser olacağınız anlamına gelmez.Çoğu zaman HPV kendiliğinden geçer.
*Gay ve bi-seksüel erkekler ve HIV (AİDS) hastaları gibi immün sistemi zayıf olan kişilerde HPV ile ilgili hastalıklar açısından risk yüksektir.
*Kansere yol açan çoğu HPV enfeksiyonları aşı ile önlenebilir.
*Çoğu rahim ağzı kanseri düzenli tarama testleri (PAP smeer) ile önlenebilir.

Çeviren:
Op. Dr. Seher ŞİRİN
Genel Cerrahi Uzmanı

Kaynak:
Cancer.org 2017 Şubat Yayınından Alınmıştır.
https://www.cancer.org/latest-news/who-should-get-the-hpv-vaccination-and-why.html

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.