İlaca Dirençli Epilepsi Tedavisinde Balıklar Yardımcı Olur mu?

Günümüzde kemirgenler epilepsi tedavisinde kullanılmaktadır.

Epilepsi (sara) Amerika da yaklaşık 600 bin kişiyi etkileyen ve en sık görülen nörolojik hastalıktır. Bu kişilerin üçte birinde etkili bir ilaç tedavisi elde edilememekle birlikte balık ve solucanlar bu durumu değiştirmektedir.
Balık ve solucanların deneysel çalışmalarda kullanılması, bilim adamlarına bu tedavi edilemeyen 1/3 lük grubun tedavisinde yeni bir bakış açısı yaratmıştır.

Son dönemlere kadar sara hastalığının tam olarak nedenleri bilinmiyordu. Bu nedenlerle kemirgenler üzerinde birçok kimyasal ajan kullanılarak çalışmalar yapıldı. Bu modellerde, epilepsiye etki eden birçok ilaç bugün epilepsi nöbetlerinin tedavisinde kullanılmaktadır.

Esas sorun ilaca dirençli sarası olan hastaların tedavisidir.

1995 de epilepsiye neden olan ilk DNA mutasyonunun saptanması ile, araştırmalar diğer patolojik DNA mutasyonlarını bulmaya yönelik olmuştur. Böylece kemirgenlerde yeni epilepsi modelleri yaratılarak bunların nasıl tedavi edilebileceği ile ilgili yeni ilaç tedavileri denenmiştir.

Kemirgenler araştırmaların vazgeçilmez bir üyesi olmuştur. Fakat maliyetleri yüksektir. Ayrıca doğru olmayan sonuçlar alınabilmektedir.

Bu nedenle memeli hayvan olarak zebra balığı ve yuvarlak kurtların çalışmada kullanılması mantıklı hale gelmiştir.

Bu iki hayvan modeli de bilim adamları tarafından iyi çözümlenmiştir. Yuvarlak kurtların tüm hücre yapısı tespit edilmiş ve haritalanmıştır. Transparan oldukları için ve de florasan protein içerdiklerinden tüm hücre tipleri rahatça gözlenmektedir.

Ayrıca insanlarda hastalıkta tutulan genlerle, yuvarlak kurt ve zebra balığında tutulan genler aynıdır.
Yuvarlak kurt genlerinin yüzde kırkı, zebra balığı genlerinin yüzde seksendördü insanlardaki genlerle aynı fonksiyonu göstermektedir.

DNA manupülasyon tekniği olan CRISPK-Cas 9, DNA yapısının belli bir bölümünü değiştirir. Bahsi geçen her iki canlıda meydana gelen mutasyon, insan genindeki mutasyona benzer etki oluşturur.

Mutasyona müdahale edebildiğimiz takdirde hastalığı tedavi etmek daha kolay olacaktır. Lizensefali denilen intrauterin beyin gelişiminin patolojisinde epilepsi gelişir. Bu da bilim adamlarına epilepsi de gelişen nöral transport bozukluğu bağlantısı ile ilgili bilgi verir.

Basit organizmalar ile insan organizması arasında direkt bağlantı kurmak zordur. Fakat hayvanlar üzerinde yapılan testler (yuvarlak solucan ve balık gibi) hayvan çalışmalarındaki maliyeti düşürmüştür.

Umarız ki, ilaç tedavisine yanıt vermeyen epileptik hastalar bu çalışmalarla tedavi edilirler.

Çeviri: Op. Dr. Demet AĞRAS / Genel Cerrahi Uzmanı

Alistair Jones is PhD student at University of Liverpool. This article first appeared on The Conversation (theconversation.com)

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.